Δημοσιεύτηκε ο Ν. 5293/2026 ( ΦΕΚ Α΄57/7-4-2026) με τον οποίο ρυθμίζονται τα θέματα προβολής δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο σε ακίνητα τα οποία κατέχονται από ιδιώτες
Οι προϋποθέσεις για την μη προβολή δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο και την αποχή άσκησης κτηματολογικών αγωγών εξαρτάται από τη φύση του ακινήτου και τον τρόπο κατοχής του από τον ιδιώτη και ρυθμίζονται από τις διατάξεις των άρθρων 12, 13 και 14 του Ν. 5293/2026.
Συγκεκριμένα το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας εφόσον ο κάτοχος του ακινήτου
α) το απέκτησε με επαχθή αιτία δυνάμει συμβολαίου αγοραπωλησίας το οποίο έχει μεταγραφεί στο αρμόδιο υποθηκοφυλακείο μέχρι την 5-6-1993 . Η προϋπόθεση αυτή πληρούται και από τους τίτλους των δικαιοπαρόχων του, οι οποίοι μεταγράφηκαν εντός της αυτής προθεσμίας ( 5-6-1993)
β) το απέκτησε δυνάμει άλλου συμβολαίου πλήν συμβολαίου αγοραπωλησίας ( π.χ. συμβολαίου δωρεάς , ανταλλαγής , προίκας, αποδοχής κληρονομιάς) το οποίο έχει μεταγραφεί στο αρμόδιο υποθηκοφυλακείο μέχρι την 11-6-1975. Η προϋπόθεση αυτή πληρούται και από τους τίτλους των δικαιοπαρόχων του, οι οποίοι μεταγράφηκαν εντός της αυτής προθεσμίας ( 11-6-1975)
γ) κατέχει το ακίνητο μετά από προσωρινό παραχωρητήριο ή έναρξη διαδικασίας διανομής, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών διανομών από οποιαδήποτε αιτία, καθώς και των διανομών αγροκτημάτων και συνοικισμών σε γηγενείς κληρούχους που έγιναν μετά τη δημοσίευση του ν. 18/1944 (Α’ 14), από το Δημόσιο προς τον τρίτο ή τον δικαιοπάροχό του, υπό την προϋπόθεση ότι η παραχώρηση ή η διανομή δεν ολοκληρώθηκε χωρίς υπαιτιότητα του δικαιούχου
δ) επί ακινήτων που διαχειρίζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, συντρέχουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
- ο τρίτος ή ο δικαιοπάροχός του απέκτησε κυριότητα βάσει τίτλου, ο οποίος μεταγράφηκε μέχρι την 5η Ιουνίου 1993 ή
- βάσει παραχωρητηρίου που δεν έχει μεταγραφεί, ως προς το εμβαδόν του ακινήτου που αναγράφεται στο παραχωρητήριο αλλά και των λοιπών στοιχείων των ακινήτων και των δικαιούχων, ή
- βάσει παραχωρητηρίου που εκδόθηκε από αναρμόδιο διοικητικό όργανο ή βάσει πράξης δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, μόνο ως προς το εμβαδόν του παραχωρούμενου ακινήτου ή
- Με πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής οικοπέδου της Επιτροπής Αποκαταστάσεων Προσφύγων κυρωμένων διανομών αγροκτημάτων της Χώρας ή ως δικαιούχος οικοπέδου σε συνοικισμό κυρωμένων διανομών αγροκτημάτων της Χώρας, σύμφωνα με το άρθρο 26 του Αγροτικού Κώδικα (Α 342), πλην όμως δεν έγινε η διανομή των οικοπέδων στους δικαιούχους» ή
- Με απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, κρίθηκε δικαιούχος οικοπέδου ή κλήρου βάσει των διατάξεων του Αγροτικού Κώδικα και δεν κηρύχθηκε έκπτωτος, δεν εκδόθηκε όμως το σχετικό παραχωρητήριο ή
- Το νέμεται πριν την 1.1.1965 για γεωργική χρήση, η οποία εξακολουθεί να ασκείται μέχρι σήμερα. [Ο Νομός Αττικής εξαιρείται από την εφαρμογή της περίπτωσης αυτής] ή
- κατ’ εφαρμογή της αγροτικής εποικιστικής νομοθεσίας, έχει υποδειχθεί στον τρίτο ή σε δικαιοπαρόχους του από δημόσια αρχή, η εγκατάσταση σε συγκεκριμένο ακίνητο, ιδίως στο πλαίσιο διαδικασιών αποκατάστασης πληθυσμών (προσφύγων), αγροτικών διανομών και αναδασμών.
Σχετικά με τις εκκρεμείς υποθέσεις στα δικαστήρια προβλέπονται από το νόμο τα ακόλουθα
- Αν συντρέχουν οι παραπάνω προϋποθέσεις και εκδίδεται οριστική ή τελεσίδικη απόφαση υπέρ του τρίτου, το Δημόσιο δεν ασκεί ένδικο μέσο ή παραιτείται από ήδη ασκηθέν.
- Εκκρεμείς δίκες, με ενάγον ή κυρίως παρεμβαίνον το Δημόσιο κατά τρίτων για τα παραπάνω καταργούνται.
- Αν η συνδρομή των προϋποθέσεων διαπιστώνεται μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον δικαστηρίου οποιουδήποτε βαθμού δικαιοδοσίας ή ενώπιον του Αρείου Πάγου, η αρμόδια υπηρεσία αποστέλλει σχετικό έγγραφο προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ώστε αυτό να εξεταστεί από την αρμόδια τριμελή επιτροπή, προκειμένου να εκδοθεί πράξη ή πρακτικό περί μη προβολής δικαιωμάτων από το Δημόσιο
Για να αποδειχθούν οι προϋποθέσεις υπαγωγής στις διατάξεις του νόμου προβλέπονται κατά περίπτωση τα ανάλογα έγγραφα ή πιστοποιητικά ( τίτλοι κτήσης – πιστοποιητικά μεταγραφής – διοικητικές πράξεις κλπ )
